SpaceX’in Falcon 9 roketine ait üst kademe Ay’ın yüzeyine çarptı. NASA, Einstein Krateri yakınlarındaki bu çarpışma bölgesini detaylı olarak inceleyecek.
SpaceX’in Falcon 9 roketinden kalan boş üst kademe, Çarşamba günü Birleşik Krallık saatiyle 08.00’den önce Ay’ın Dünya’ya bakan yüzündeki Einstein Krateri yakınlarına çarptı. Parça, Ay yüzeyine saatte yaklaşık 5.400 mil hızla ulaşarak ses hızının yedi katına yakın bir etki yarattı. NASA, çarpışmanın Dünya için herhangi bir risk oluşturmadığını ve bilimsel amaçlarla bölgeyi gözlemleyeceğini duyurdu.
Ay yörüngesindeki mevcut uzay araçlarının hiçbiri çarpışmayı canlı olarak görüntüleyemedi. Bilim insanları, yüzeyin çarpışma öncesi ve sonrası görüntülerini karşılaştırarak yeni oluşan krateri tespit etmeyi hedefliyor.
BBC Bilim muhabiri Pallab Ghosh’a göre, Güney Kore’nin Danuri yörünge aracı çarpışma alanının yakınından geçmiş ve olayı gerçek zamana yakın görüntüleme şansına sahip olmuştu. Ancak Danuri ekibi, herhangi bir görüntünün ancak araştırma enstitüleri tarafından yapılan analizler tamamlandıktan sonra yayınlanacağını ve bunun için belirli bir tarih verilmediğini Kore haber kaynaklarına bildirdi.
Ghosh, NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) aracının önümüzdeki günlerde bölgeyi fotoğraflamak için uygun konuma geleceğini aktardı. Çarpışma sırasında karanlıkta olan Amerika kıtasındaki yer teleskopları da kısa süreli ışık parlamasını ve toz bulutunu yakalama konusunda en uygun konumdaydı. Bilim insanları, verilerin doğruluğunu kontrol etmesi nedeniyle görüntülerin temizlenmesinin genellikle saatler, bazen de günler sürebileceğini belirtiyor.
Ay’a çarpan nesne, SpaceX tarafından tasarlanıp üretilen, yeniden kullanılabilir iki kademeli Falcon 9 roketinin üst kademesiydi. Bu roket, insanları ve yükleri Dünya yörüngesine ve ötesine taşımak için kullanılıyor. Roketin ilk kademesi Dünya’dan uzaklaşmayı sağlarken, üst kademe uzay araçlarının daha uzak noktalara gönderilmesine yardımcı oluyor.
Söz konusu üst kademe, iki robotik Ay iniş aracını taşıyan bir görev kapsamında Ocak 2025’te fırlatıldı. Falcon 9’un bir bölümü Dünya’ya dönerek sonraki görevlerde kullanılırken, bazı parçaları uzayda kalıyor. Bu üst kademe de Dünya çevresinde uzun ve geniş bir yörüngede kalarak Ay’ın çekim gücünün rotasını değiştirdiği bölgeye kadar taşındı ve Ay yüzeyine çarpacağı bir güzergâha yöneldi.
Cambridge Üniversitesi’nden gök bilimci Dr. Matt Bothwell, çarpışmayı Ay üzerinde gerçekleştirilen “güzel, küçük ve düzenli bir deney” olarak değerlendirdi. Bothwell, insan yapımı nesnelerin oluşturduğu uzay çöpleri nedeniyle uzayın giderek daha kalabalık hale geldiği konusunda uyarıda bulundu. Bothwell, uzayın aşırı kalabalıklaşması nedeniyle önümüzdeki birkaç on yıl içinde Dünya yörüngesinin ötesine geçmenin zorlaşabileceğini ifade etti.
