Antarktika buzullarında yapılan incelemeler, Güneş sistemimizi çevreleyen buluttan gelen ve 80 bin yıl öncesine ait ‘demir-60’ izotopu içeren kozmik tozları ortaya çıkardı. Bu keşif, yıldız patlamalarının zamanlaması hakkında yeni bilgiler sunuyor.
Güneş sistemimiz, yaklaşık on binlerce yıldır ‘Yerel Yıldızlararası Bulut’ adı verilen devasa bir gaz ve toz kümesinin içinde hareket ediyor. Yapılan yeni araştırmalar, bu bulutun içinde yer alan ve Dünya’ya ulaşan kozmik tozların Antarktika buzullarında korunduğunu ortaya koydu. Bu tozlar, güneş sistemimizin koruyucu kalkanını aşarak gezegenimize kadar ulaştı.
Bilim insanları, bu tozların kaynağını belirlemek amacıyla Antarktika’dan alınan 40 bin ila 80 bin yıl öncesine ait 300 kilogramdan fazla buz örneğini inceledi. Eritilen ve kimyasal işlemlerden geçirilen buz örnekleri, parçacıkları hızlandırarak izotopları ayıran gelişmiş bir kütle spektrometrisi tekniğiyle analiz edildi. Analizler sonucunda, yalnızca devasa yıldız patlamalarında oluşan ‘demir-60’ izotopunun izlerine rastlandı.
Araştırma ekibi, daha önceki yıllarda taze kar örneklerinde buldukları demir-60 miktarını, bu antik buz örnekleriyle karşılaştırdı. Eski dönemlere ait buzda çok daha az izotop bulunması, 40 bin ila 80 bin yıl öncesinde Dünya’ya ulaşan yıldızlararası toz miktarının günümüze kıyasla daha düşük olduğunu gösterdi.
Astrofiziksel zaman ölçeğine göre kısa sayılabilecek bu değişim, bilim insanlarını milyonlarca yıl önceki büyük patlamalar yerine daha yakın ve yerel bir kaynağı araştırmaya yöneltti. Araştırmacılar, bu durumun güneş sistemini çevreleyen kozmik bulutun doğrudan bir yıldız patlamasıyla bağlantılı olduğunu belirtti.
Yaklaşık 124 bin yıldır bu bulutun içinde seyahat eden güneş sistemimizin geçmişini anlamak için uzmanlar, sistemin bu buluta girmesinden önceki döneme ait daha eski buz tabakalarını incelemeyi hedefliyor. Bu incelemeler, birkaç bin yıl sonra buluttan çıkacak olan sistemin kökenlerine ışık tutacak.
