Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklığı son 40 yılda 2,5 derece arttı, son 10 yıldaki 1,6 derecelik yükseliş ani yağışları ve sel riskini artırıyor.
Doğu Karadeniz’de yaz aylarında deniz yüzeyi sıcaklığı son 40 yılda yaklaşık 2,5 derece arttı. Gebze Teknik Üniversitesi Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakkı Baltacı, bu artışın 1,6 derecesinin son 10 yılda gerçekleştiğini ve ani, kuvvetli yağışları tetikleyerek sel riskini yükselttiğini belirtti.
Küresel iklim değişikliğinin deniz suyu sıcaklıklarını etkilediği ve bu durumun hava olaylarının seyrini değiştirdiği gözlemleniyor. Prof. Dr. Hakkı Baltacı’nın araştırması, Doğu Karadeniz’deki deniz suyu sıcaklık değişimleri ile kuvvetli yağışlar arasındaki bağlantıyı ortaya koydu.
Bölgede yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının son 40 yılda ortalama 2,5 derece yükseldiği, bu artışın önemli bir kısmının son 10 yılda yaşandığı tespit edildi. Araştırmaya göre, yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının 26 dereceye ulaşması, atmosfere taşınan nem miktarını artırarak ani ve kuvvetli yağışların oluşumunu kolaylaştırıyor. Bu durum, kıyı kesimlerde sel ve su taşkını riskini doğrudan etkiliyor.
Prof. Dr. Baltacı, Karadeniz gibi yarı kapalı denizlerin iklim değişikliğinden daha fazla etkilendiğini vurguladı. Denizdeki aşırı ısınmanın, karadaki ısınmadan daha ciddi bir afet riski taşıdığını belirtti. Özellikle Karadeniz’de bu etkinin daha belirgin hale geldiğini ifade etti.
Ortalama deniz suyu sıcaklıklarının kışın 9, ilkbaharda 11, yazın 23 ve sonbaharda 18 derece olduğu Karadeniz’de, son 10 yılda iklim değişikliği etkileri şiddetlendi. Normalde temmuz ve ağustos aylarında 25 derece civarında olan deniz suyu sıcaklığının 2025’te 26 dereceye ulaştığı kaydedildi. 26 derecenin, kasırgalar için risk oluşturan bir eşik değer olduğu ve bu durumun Doğu Karadeniz’de aşırı yağış oluşumunu tetiklediği belirtildi.
Mevcut iklim değişikliği eğilimlerinin sürmesi halinde, Doğu Karadeniz’de düzensiz yağış rejiminin mayıs-eylül dönemine yayılması bekleniyor. Ani gelişen kuvvetli yağışların sıklığının artacağı ve kentleşme etkisiyle sel riskinin daha da yükseleceği öngörülüyor.
Çalışmada, Rize, Artvin ve Hopa çevrelerinde eşik değerlerin üzerinde gerçekleşen kuvvetli yağışların yaşandığı 6 farklı gün belirlendi. Bu günlerde deniz suyu sıcaklığının 26 derecenin üzerinde olduğu ve kuvvetli kuzeybatılı akışlarla taşınan nemin, bölgenin dağlık yapısıyla birleşerek aşırı yağış oluşumunda rol oynadığı analiz edildi.
Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklıklarının Batı Karadeniz’e göre yaklaşık 0,5 derece daha yüksek olması nedeniyle bölge adeta bir ‘sıcak havuz’ haline gelmiş durumda. İklim değişikliğinin etkileri bu bölgede aşırı derecede belirginleşiyor.
Dağlık topoğrafya nedeniyle nemin dar kıyı bandında yoğunlaştığı ve öğleden sonra kuvvetli yağış riskinin arttığına dikkat çekildi. Risklerin azaltılması için mayıs-eylül döneminde deniz suyu sıcaklıklarının düzenli izlenmesi, bölgeye özgü yüksek çözünürlüklü hava tahmin modellerinin kullanılması ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi tavsiye edildi.
