NASA’nın 22 yıllık Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni kurtarma operasyonu başarısız oldu. LINK uzay aracındaki arıza nedeniyle gözlemevinin atmosfere girerek parçalanması bekleniyor.
NASA, 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni atmosferde parçalanmaktan kurtarmak için başlattığı kurtarma görevinin başarısız olduğunu duyurdu. Gözlemevinin bu yıl içinde atmosfere girerek parçalanması bekleniyor. Görevin başarısızlığı, NASA’nın yörüngedeki uydulara müdahale etme potansiyeli taşıyan gelecek görevleri için de önemli bir deneyim oluşturdu.
2004 yılında alçak Dünya yörüngesine fırlatılan Swift, son dönemde hızla irtifa kaybediyordu. NASA, gözlemevinin ömrünü uzatmak amacıyla Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK uzay aracıyla bir kurtarma görevi başlattı. LINK, Swift’i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşımak üzere tasarlandı.
LINK uzay aracı, 3 Temmuz’da Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketiyle fırlatıldı. Fırlatmanın ardından LINK ile başarılı bir iletişim kuruldu. Ancak iki haftadan kısa süre sonra uzay aracının yönelimiyle ilgili sorunlar ortaya çıktı. NASA, 15 Temmuz’da Katalyst mühendislerinin iletişim ve yönelim kontrolü problemlerini çözmek için çalıştığını belirtti.
Uygulanan yazılım güncellemeleri sorunu gidermedi. 28 Temmuz’da LINK’in konumunu sabitlemesini ve yönünü kontrol etmesini sağlayan sistemlerin arızalandığı bildirildi. Arıza nedeniyle uzay aracı dönmeye başladı ve iletişim kesintili hale geldi. NASA’ya göre LINK, saniyede yaklaşık 9 derece hızla dönüyordu.
Ağustos ayında iticiler ateşlenerek dönüş hızı azaltılmaya çalışıldı. Ancak devam eden yönelim kontrolü sorunları, NASA’nın Swift’in yörüngesini yükseltme planından tamamen vazgeçmesine neden oldu. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, görevin istenen sonucu vermediğini ancak denemeye değer olduğunu ifade etti.
LINK, Swift’i daha yüksek yörüngeye çıkaramayacak olsa da görev tamamen sona ermeyecek. NASA, Katalyst’in LINK ile Swift’e yaklaşmayı ve buluşma manevraları gerçekleştirmeyi deneyeceğini açıkladı. Bu süreçte gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek teknolojilerin test edilmesi planlanıyor. Isaacman, LINK’in buluşma girişiminden elde edilen deneyimin sonraki görevlerde kullanılacağını belirtti.
Swift, evrendeki en güçlü patlamalar arasında bulunan gama ışını patlamalarını incelemek amacıyla geliştirildi. Gözlemevinin yörünge problemi, 2024 yılında Güneş aktivitesinin yoğun olduğu bir dönemde başladı. Güneş aktivitesinin artması, Dünya atmosferini ısıtarak alçak Dünya yörüngesindeki uyduların daha hızlı irtifa kaybetmesine neden oluyor.
Katalyst Space CEO’su Ghonhee Lee, yüksek riskli görevi üstlendiklerini ve süreç boyunca elde edilen deneyimin gelecekteki görevler için bir çalışma modeli oluşturacağını söyledi. NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman da girişimi, Güneş faaliyetlerinin baskısı altında geliştirilen türünün ilk örneği olarak tanımladı. Isaacman’a göre LINK görevi, gelecekte uzaydaki uydulara servis sağlanması konusunda önemli dersler sunacak.
